Het monument werd donderdagochtend onthuld op het Largo da Oliveirinha, naast de Calçada da Glória, waar de historische kabelbaan op 3 september 2025 ontspoorde.

Bij het ongeval kwamen zestien mensen om het leven en raakten er nog eens 24 gewond. De slachtoffers kwamen uit 15 verschillende landen, waaronder vijf Portugese burgers.

Centraal in het nieuwe gedenkteken staat een 150 jaar oude olijfboom, omringd door 16 kalksteenblokken die elk een persoon vertegenwoordigen die het leven liet. De stenen hebben verschillende hoogtes en zijn zo bewerkt dat de namen van de slachtoffers erin kunnen worden gegraveerd.

Er is ook verlichting en een speciale plek waar bezoekers bloemen kunnen neerleggen.

De gemeenteraad van Lissabon verklaarde dat de plek is ontworpen als een plek waar mensen even kunnen stilstaan, herdenken en nadenken over wat er is gebeurd.

Het besluit om een permanent gedenkteken op te richten werd al vijf dagen na het ongeval goedgekeurd.

Een jaar zonder alle antwoorden

De herdenkingsdag valt samen met het feit dat er nog steeds vragen rond de ramp onbeantwoord blijven.

Het onderzoek naar de ontsporing is nog steeds gaande en er is nog geen eindrapport gepubliceerd.

Ook de schadeclaimprocedures lopen nog. Fidelidade, de verzekeraar van Carris, verklaarde vorige week dat het tot nu toe ongeveer 2,3 miljoen euro aan kosten in verband met het ongeval heeft gedekt of toegezegd te vergoeden, waaronder begrafeniskosten, repatriëringen, medische behandeling, revalidatie en gederfde inkomsten.

Er zijn overeenkomsten gesloten met vier families van de slachtoffers. Over zeven andere zaken wordt nog onderhandeld, terwijl andere zich in verschillende stadia van de procedure bevinden.

De dag voor de herdenking publiceerde een groep slachtoffers en nabestaanden een open brief waarin werd opgeroepen tot betere communicatie, meer transparantie en duidelijkere antwoorden over de verantwoordelijkheid voor het ongeval.

Ze vroegen ook om informatie over het onderhoud en de inspecties van de kabelbaan, gemakkelijkere toegang tot documenten en een snellere afhandeling van verzekeringsclaims.

Sommigen zeiden dat ze gedwongen waren advocaten in te schakelen, louter om informatie te verkrijgen.

De burgemeester van Lissabon, Carlos Moedas, woonde donderdag de besloten herdenking bij, samen met nabestaanden van de slachtoffers en de patriarch van Lissabon, Rui Valério.

In zijn toespraak na afloop beschreef Moedas de herdenkingsdag als een zeer trieste dag voor Lissabon en zei hij dat de stad de plicht had om degenen die zijn omgekomen te gedenken. Gevraagd naar de kritiek van de nabestaanden, zei hij dat de gemeenteraad het afgelopen jaar altijd aanwezig was geweest en dat ook zou blijven.

Rui Valério zegende de olijfboom en celebreerde later een mis voor de slachtoffers in de kerk van São Roque.

De Glória-kabelbaan, die in 1885 werd geopend en uitgroeide tot een van de meest herkenbare vervoersmiddelen van Lissabon, is sinds het ongeval niet meer in gebruik genomen.

Carris werkt nu aan een vervangend systeem; naar verwachting zal begin 2027 een internationale aanbesteding worden uitgeschreven en de nieuwe Glória zal volgens de huidige planning in 2029 in gebruik worden genomen.

Voor de families die een jaar na de ontsporing in Lissabon bijeenkwamen, valt de herdenkingsdag echter voordat het onderzoek definitieve antwoorden heeft opgeleverd.