Program ten, mający na celu złagodzenie skutków finansowych przyszłych ekstremalnych zjawisk pogodowych, nadal nie posiada ram prawnych, określonych wymogów dotyczących zakresu ubezpieczenia ani potwierdzonej daty wdrożenia.

Ministerstwo Finansów nadal pracuje nad projektem, a agencja odpowiedzialna za krajowy program odbudowy ma nadzieję sfinalizować go w 2027 r.

Opóźnienie wynika z faktu, że nadal pozostają pytania dotyczące sposobu finansowania systemu, rodzajów ryzyka, które będzie on obejmował, oraz podziału kosztów między państwo, ubezpieczycieli i ubezpieczonych.

Jak donosi ECO, rząd dysponuje już propozycją techniczną przygotowaną przez Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych (ASF), jednak nadal pozostaje do podjęcia kilka kluczowych decyzji, w tym określenie, kto będzie zobowiązany do wykupienia ubezpieczenia, poziom oferowanej ochrony oraz wyznaczenie podmiotu odpowiedzialnego za zarządzanie proponowanym funduszem katastroficznym.

Obiecane zabezpieczenia

Premier Luís Montenegro po raz pierwszy ogłosił utworzenie Funduszu na rzecz Katastrof Naturalnych i Sejsmicznych 28 kwietnia w ramach programu „Transformacja, odbudowa i odporność Portugalii” (PTRR).

Propozycja ta pojawiła się w następstwie serii niszczycielskich burz, które nawiedziły Portugalię na początku 2026 r., powodując rozległe zniszczenia w domach, przedsiębiorstwach i infrastrukturze publicznej.

Zgodnie z pierwotnym planem obowiązkowe ubezpieczenie obejmowałoby nieruchomości mieszkalne oraz infrastrukturę fizyczną przedsiębiorstw, a uzupełnieniem tego rozwiązania miałby być publiczny mechanizm solidarnościowy, zapewniający dostęp do ochrony również gospodarstwom domowym o niższych dochodach.

Montenegro argumentował, że kraj potrzebuje bardziej zrównoważonego podejścia do klęsk żywiołowych, zamiast polegać wyłącznie na pomocy rządowej po wystąpieniu poważnych szkód.

Oficjalny program PTRR uwzględnił następnie system ubezpieczeń obowiązkowych wraz ze specjalnym funduszem pokrywającym klęski żywiołowe i katastrofy sejsmiczne, którego celem jest wzmocnienie odporności Portugalii, poprawa działań zapobiegawczych oraz rozłożenie odpowiedzialności finansowej za przyszłe sytuacje kryzysowe.

Jednak propozycja ta nie została jeszcze przekształcona w w pełni zdefiniowany system ubezpieczeniowy.

Szkody nieobjęte ubezpieczeniem

Skala luki w ochronie ubezpieczeniowej w Portugalii stała się szczególnie widoczna po burzach, które miały miejsce na początku tego roku.

Według danych podanych przez ECO szacowane straty gospodarcze spowodowane serią ekstremalnych zjawisk pogodowych wyniosły 5,3 mld euro, a ubezpieczenie pokryło jedynie około 1,4 mld euro, co oznacza, że około trzy czwarte szkód pozostało nieubezpieczone.

Ten brak ochrony budzi szczególne obawy w przypadku przedsiębiorstw, gdzie ubezpieczenia od przerw w działalności i utraty dochodów pozostają ograniczone.

ASF zwróciła również uwagę na rozbieżność między tym, co konsumenci uważają za objęte ich polisami, a faktycznie wykupioną ochroną.

Gabriel Bernardino, prezes ASF, zwrócił uwagę na problem niedoubezpieczenia podczas październikowego przesłuchania parlamentarnego, wyjaśniając, że właściciele domów, którzy ubezpieczają swoje nieruchomości na kwotę niższą niż rzeczywisty koszt odbudowy, mogą otrzymać jedynie proporcjonalną część odszkodowania po zgłoszeniu roszczenia.

Zaproponował on udostępnienie publicznie kalkulatora, który pomógłby właścicielom domów oszacować wartość odbudowy ich nieruchomości i wybrać bardziej odpowiedni zakres ubezpieczenia, podkreślając, że nowy system powinien obejmować szerszy zakres klęsk żywiołowych, a nie skupiać się wyłącznie na trzęsieniach ziemi.

Kolejną nierozwiązaną kwestią jest koszt przyszłych polis; prezes ASF wskazał, że składki powinny odzwierciedlać poziom ryzyka związanego z każdą nieruchomością, choć rodzi to pytania o przystępność cenową dla gospodarstw domowych na obszarach szczególnie narażonych na klęski żywiołowe.

Reforma ubezpieczeń

Pomimo braku ostatecznej propozycji rząd zawarł odniesienie do reformy ubezpieczeń w projekcie budżetu państwa na rok 2027 (OE2027).

W dokumencie stwierdza się, że przewiduje się przegląd ram ubezpieczeniowych dotyczących katastrof i trzęsień ziemi, nie podaje się jednak żadnych dalszych szczegółów dotyczących przepisów ani terminu, w którym nowy system mógłby wejść w życie.

Bernardino potwierdził, że trwają dyskusje, ale wyraził frustrację z powodu powolnego postępu prac.

Tymczasem Agencja ds. PTRR spodziewa się zakończyć ten proces w 2027 r.

Odbudowa i zapobieganie

W projekcie budżetu państwa na rok 2027 przeznaczono 267,8 mln euro na PTRR w celu wsparcia odbudowy po burzach oraz przygotowania się na przyszłe sytuacje kryzysowe.

Wśród środków przewidzianych w planie znajdują się: naprawa uszkodzonej infrastruktury, wzmocnienie służb ochrony ludności i systemów łączności kryzysowej, przygotowanie na poważne trzęsienia ziemi oraz utworzenie Krajowego Systemu Zakwaterowania Kryzysowego.

Oczekuje się jednak, że ogólne zaangażowanie finansowe będzie znacznie wyższe.

Manuel Castro Almeida wskazał, że całkowita kwota inwestycji może sięgać 1 mld euro w 2027 r., wliczając w to środki z Funduszu Środowiskowego oraz programu „Portugalia 2030”.

Program PTRR, zatwierdzony przez rząd w czerwcu, ma na celu wyeliminowanie strukturalnych słabości Portugalii oraz poprawę jej zdolności do reagowania na przyszłe kryzysy.

Jednak obowiązkowy system ubezpieczeń od katastrof pozostaje jednym z najważniejszych środków, które wciąż nie zostały wdrożone, co sprawia, że właściciele domów i przedsiębiorstwa pozostają bez nowych ogólnokrajowych ram ochronnych, pomimo wcześniejszych zobowiązań.

Ustaw The Portugal News jako preferowane źródło wiadomości w Google

GoogleDodaj jako preferowane źródło w Google