Czynniki ekonomiczne nadal odgrywają kluczową rolę, ale same w sobie nie wyjaśniają już głównych zagrożeń, przed którymi stoją organizacje. Międzynarodowy konflikt, wojna handlowa, cyberatak, zakłócenia w łańcuchach dostaw czy zmiana przepisów mogą mieć równie znaczący wpływ na działalność przedsiębiorstwa, jak każdy wskaźnik makroekonomiczny. Ta transformacja jest widoczna w wynikach najnowszego barometru PwC dotyczącego oczekiwań menedżerów na rok 2026, który wskazuje, że konkurencyjność, złożoność regulacji, niestabilność geopolityczna, cyberbezpieczeństwo oraz transformacja technologiczna znajdują się w centrum zainteresowania liderów biznesu. Co ciekawe, zmiana ta ma miejsce w kontekście, w którym większość firm nadal przewiduje wzrost i nowe inwestycje, co pokazuje, że wyzwanie to nie ma już wyłącznie charakteru ekonomicznego, lecz stało się strategiczne.

Ostatnie kilka lat wyjaśnia tę zmianę. Pandemia ujawniła kruchość globalnych łańcuchów dostaw. Wojna na Ukrainie sprawiła, że bezpieczeństwo energetyczne stało się kluczowym czynnikiem w decyzjach biznesowych. Napięcia handlowe między największymi gospodarkami świata wprowadziły nową niepewność w zakresie inwestycji międzynarodowych. Jednocześnie szybki rozwój sztucznej inteligencji stworzył bezprecedensowe możliwości, ale także nowe wyzwania związane z bezpieczeństwem, zarządzaniem i regulacjami. Geopolityka nie jest już odległym tematem: na stałe wkroczyła do zarządzania przedsiębiorstwami.

Technologia głęboko zmieniła również pojęcie ryzyka. W miarę jak organizacje stają się coraz bardziej cyfrowe, rosną wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa, ochrony danych i ciągłości działania. Wyzwaniem nie jest już tylko wdrażanie nowych technologii, ale zapewnienie, by były one wdrażane w sposób bezpieczny i odporny. W tym kontekście konkurencyjność nabiera nowego znaczenia: nie zależy już wyłącznie od wydajności operacyjnej czy zdolności do obniżania kosztów, ale w coraz większym stopniu od szybkości dostosowywania się, dywersyfikacji rynków, umiejętności zarządzania talentami oraz gotowości do reagowania na nieustannie zmieniające się otoczenie międzynarodowe.

Portugalia nie jest odporna na tę transformację. Jako gospodarka otwarta, zintegrowana z globalnymi łańcuchami wartości i coraz bardziej atrakcyjna dla międzynarodowych inwestycji, czerpie korzyści z możliwości, jakie stwarza globalizacja, ale jest również bardziej narażona na związane z nią zagrożenia. Przez wiele lat mówiono, że przedsiębiorstwa muszą nauczyć się żyć w zgodzie z cyklami gospodarczymi. Dzisiaj wyzwanie jest większe: cykle nadal istnieją, ale współistnieją z trwałymi zagrożeniami, które wykraczają poza granice państw, sektorów i technologii.

Gospodarka zawsze pozostanie decydującym czynnikiem sukcesu biznesowego. Jednak największe ryzyko dla wielu przedsiębiorstw nie wynika już z czynników ekonomicznych: wynika ono z rosnącej nieprzewidywalności świata, w którym działają.