W ramach programu E-Lar przeznaczono ponad 66 mln euro na pomoc gospodarstwom domowym w wymianie urządzeń gazowych na bardziej wydajne urządzenia elektryczne. Jednak zaledwie 23,7 mln euro, czyli około 35% tych środków, trafiło do gospodarstw domowych korzystających z portugalskiej taryfy socjalnej na energię.

Pozostałe gospodarstwa domowe otrzymały około 42,2 mln euro.

Program, finansowany w ramach portugalskiego Planu Odbudowy i Odporności (PRR), został wprowadzony, aby zachęcić gospodarstwa domowe do wymiany sprzętu, takiego jak kuchenki gazowe, piekarniki i podgrzewacze wody, na elektryczne odpowiedniki.

Według danych podanych przez „Jornal de Notícias” i „Idealista”, w obu fazach programu wydano 52 940 bonów. Spośród nich 16 203 trafiło do beneficjentów taryfy socjalnej, podczas gdy 36 737 wydano innym konsumentom.

Pierwsza edycja programu przewidywała bardziej zrównoważony podział środków między te dwie grupy, ale pozwalała na przeniesienie niewykorzystanych środków w przypadku mniejszego popytu w jednej z kategorii.

Tysiące odrzuconych wniosków

Popyt na program E-Lar był jednak znaczny.

Zarejestrowano łącznie 83 819 wniosków, ale 39 590 z nich zostało odrzuconych lub nie zostało wypełnionych.

Prawie 20 000 zgłoszeń nie wyszło poza etap wstępnego wyrażenia zainteresowania. Jednocześnie odrzucono kolejne 7 473 wnioski z powodu takich kwestii, jak nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych lub statusie ubezpieczenia społecznego, a także problemów z kodem punktu dostawy energii elektrycznej do nieruchomości.

Wsparcie różniło się w zależności od urządzenia i sytuacji wnioskodawcy. W ramach programu pomoc była dostępna na elektryczne płyty grzewcze, piekarniki i podgrzewacze wody, a także na niektóre związane z nimi koszty instalacji i demontażu.

Pierwsza faza rozpoczęła się 30 września 2025 r. i cieszyła się tak dużym zainteresowaniem, że przydzielone na nią środki w wysokości 30 mln euro zostały wyczerpane w ciągu sześciu dni, po złożeniu około 40 000 wniosków.

Fundusz Środowiskowy (Fundo Ambiental) przyznał następnie, że skala programu wywarła znaczną presję na uczestniczących w nim dostawców. Opóźnienia w dostawach i montażu spowodowały wygaśnięcie znacznej liczby bonów, co skłoniło władze do przedłużenia terminu, w którym dostawcy musieli zakończyć montaż, z 45 do 90 dni roboczych.

W grudniu rozpoczęła się druga faza z dodatkowym finansowaniem. Została ona zamknięta dla nowych wniosków 24 marca 2026 r. w trakcie negocjacji dotyczących portugalskiego planu odbudowy i odnowy (PRR). Program pozostaje jednak w fazie realizacji, a uczestniczący w nim dostawcy mają czas do 30 listopada na złożenie wniosków o płatność.

Dane te budzą wątpliwości co do tego, na ile łatwo gospodarstwa domowe borykające się z największymi trudnościami finansowymi mogą uzyskać dostęp do programów mających na celu walkę z ubóstwem energetycznym, nawet przy znacznych dostępnych środkach finansowych.

Minister środowiska i energii Maria da Graça Carvalho wskazała, że model ten mógłby ostatecznie zostać rozszerzony o inne technologie, w tym panele słoneczne. Od 2027 r. spodziewane jest dalsze wsparcie w ramach unijnego Funduszu Klimatyczno-Społecznego.