Wat ontbreekt is politieke wil, moed om uit te voeren en een echte toewijding aan degenen die in dit land wonen, bouwen en investeren. Wat nu nodig is, is oefenen. Om op te lossen wat in het zicht ligt, maar wat velen liever negeren.

De Portugese vastgoedmarkt beleeft een moment van enorme onbalans. De huizenprijzen blijven sterk stijgen, de huren groeien in een onhoudbaar tempo en het nieuwe aanbod blijft uit. Elk kwartaal verergert de reeds geïnstalleerde crisis. De vergunningverlening houdt geen gelijke tred met de vraag, de bureaucratie werkt verlammend en de absorptietijd van woningen op de markt wordt steeds korter, een teken dat er veel meer vraag dan aanbod is.

De eerste stap naar een serieuze respons zou zijn om de werkelijke omvang van het probleem te kennen. Maar Portugal heeft nog steeds geen betrouwbare gegevens over zijn huisvestingsbehoeften. Er is geen rigoureus onderzoek, per regio of gemeente, dat ons in staat stelt een interventiestrategie uit te stippelen. De centrale overheid moet daar beginnen: echte, objectieve en transparante cijfers eisen van de lokale overheden. Hoeveel gezinnen zijn dakloos? Hoeveel jongeren zijn op zoek naar een huis en kunnen het zich niet veroorloven? Hoeveel huizen zijn er in verval, staan leeg of wachten op klein werk? Alleen met deze informatie is het mogelijk om prioriteiten te stellen en doelgericht te bouwen.

Huren is een van de sleutels tot de oplossing, maar het is behandeld als een stiefkind van de sector. Portugal is van oudsher een land van eigenaars. Het percentage huishoudens dat een eigen huis bezit is een van de hoogste in Europa, alleen overtroffen door Polen. Dit is te wijten aan decennialang beleid dat huren heeft ontmoedigd: hoge belastingen op huren, jarenlang bevroren huren, gebrek aan wettelijke bescherming voor verhuurders en trage en onvoorspelbare stadsvergunningen.

Het resultaat is wat we vandaag meemaken: een tekort aan aanbod, een constante stijging van de prijzen en een huurmarkt die niet beantwoordt aan de reële behoeften.

U hoeft zich niet meer in te beelden. Het is noodzakelijk om te handelen. Stel je voor dat de staat een programma opstelt waarvoor geen overheidsuitgaven nodig zijn, alleen een intelligente herverdeling van de belastingdruk. Een programma waarbij eigenaars die huizen huren voor een minimumperiode van vijf jaar profiteren van een belastingtarief op inkomsten uit onroerend goed dat wordt verlaagd naar 8% (in plaats van de huidige 25%), en vrijstelling van IMI tijdens de contractperiode. En hoe zit het met degenen die hun tweede huis verhuren voor perioden van 5 jaar om vrijgesteld te worden van belastingen omdat ze de verplichting van de staat om te voorzien in huisvesting voor derden vervangen?

Met deze maatregel zouden verhuurders hun netto-inkomen behouden, zouden huurders hun huur met 25% tot 30% en in sommige gevallen zelfs meer zien dalen en zou de staat het belastingverlies compenseren door meer geformaliseerde contracten af te sluiten, noodsubsidies te verminderen en de zwarte economie te bestrijden.

Met deze maatregel zouden verhuurders hun netto-inkomen behouden, zouden huurders hun huur met 25% tot 30% zien dalen en zou de staat de belastingderving compenseren door meer geformaliseerde contracten, minder noodsubsidies en de strijd tegen de zwarte economie.

Voeg daarbij een vereenvoudigde en snelle regeling voor uitzettingen bij bewezen niet-naleving, die binnen 30 dagen wordt opgelost, en het vertrouwen van de eigenaars in de markt zou terugkeren. Aan deze maatregelen zou een stimulans worden toegevoegd voor stadsherstel, met een gedeeltelijke terugbetaling van de btw op onderhouds- en moderniseringswerken aan eigendommen die bestemd zijn voor verhuur.

Samen zouden deze maatregelen tienduizenden woningen die momenteel stilgelegd, illegaal, in verval of gewoon verlaten zijn, terug op de markt kunnen brengen. Geschat wordt dat verhuur alleen, goed gestructureerd, zou kunnen voorzien in ongeveer 25% van de huidige woningbehoefte in het land.

Het belangrijkste zou zijn om stabiliteit en voorspelbaarheid te garanderen. Een programma van deze aard heeft een stevige politieke verbintenis nodig tussen de grote partijen, ondertekend en gerespecteerd voor minstens vijftien jaar. Dit is de enige manier om vertrouwen te creëren om te investeren, bouwen en huren.

Portugal heeft niet te maken met een vastgoedzeepbel, maar met een crisis op het gebied van toegankelijkheid en visie. Terwijl we discussiëren over diagnoses, verergert het probleem in het volle zicht. Huren kan, als het serieus wordt aangepakt, een beslissende vector zijn om het evenwicht op de markt en de waardigheid van gezinnen te herstellen.

Het land hoeft zich niet meer voor te stellen. Het moet gedaan worden. Met pragmatisme, verantwoordelijkheid en moed. Want het gaat niet alleen om huizen. Het gaat om het recht om stabiel en hoopvol te leven in het land dat we hebben opgebouwd.