Het onderzoek is uitgevoerd door een team van onderzoekers van de Faculteit der Natuurwetenschappen van de Universiteit van Porto (FCUP) en de Faculteit der Geesteswetenschappen en Kunsten van de Universiteit van Coimbra (FLUC) en wijst op de noodzaak om de ondoordringbaarheid van de bodem te verminderen en effectievere soorten te selecteren in het licht van de klimaatverandering.

Verontrustende situaties

„We hebben zeer zorgwekkende situaties vastgesteld, zoals op de hoofdstraat van de stad, waar een BRT (Bus Rapid Transit) is aangelegd. Toen we in september 2025 de temperaturen maten, troffen we in de tuin een temperatuur van ongeveer 25 °C [graden Celsius] aan en waarden van meer dan 50 °C op het verharde gedeelte van de bushalte”, benadrukte José Miguel Lameiras, hoogleraar aan de FCUP en een van de auteurs van het onderzoek.

In een verklaring aan persbureau Lusa legde de FCUP uit dat de onderzoekers meer doorlatende, beboste gebieden vergeleken met dichter bebouwde, ondoorlatende zones, aan de hand van temperatuur- en vochtigheidsmetingen van mobiele en vaste sensoren en van drones uitgerust met warmtecamera’s.

De onderzoekers ontdekten bovendien dat op sommige schoolpleinen, ondanks de aanwezigheid van bomen, „het verkoelende effect vrijwel afwezig was, omdat de boomsoorten niet geschikt waren en de grondwaterstanden (de hoeveelheid water in de bodem) erg laag waren.”

„We hebben vrij duidelijke resultaten. Soorten die voorkomen in oevergebieden, zoals populieren, wilgen en essen, vertonen een zeer hoog verkoelend vermogen“, aldus José Miguel Lameiras.

Een combinatie van beplanting en waterbeheer

Volgens de auteurs van de studie is het noodzakelijk om beplanting te combineren met strategieën voor waterbeheer en bodemdoorlatendheid.

"Als we de stad blijven waterdicht maken, zal het grondwaterpeil dalen en zullen bomen niet langer genoeg water hebben om als stedelijke koelelementen te functioneren", waarschuwden ze.

De gepubliceerde resultaten zijn afkomstig uit een reeks onderzoeken die de afgelopen zeven jaar zijn uitgevoerd, en de keuze voor de stad Coimbra was niet willekeurig.

Klimaatgegevens

„Coimbra beschikt over decennia aan klimaatgegevens, wat ons een zeer rijke database oplevert. Bovendien biedt de stad een grote diversiteit aan stedelijke situaties: dichtbebouwde historische wijken, gebieden langs de rivier, uitgestrekte groene ruimtes en nieuwere wijken. Deze heterogeniteit stelt ons in staat om verschillende fenomenen op het gebied van stedelijke klimatologie te bestuderen”, aldus António Rochette Cordeiro, hoogleraar geografie aan de FLUC en begeleider van het onderzoek.

De onderzoekers werken aan een publicatie waarin gegevens uit meerdere decennia worden gebundeld over het verband tussen stedelijke morfologie, groene structuur en het thermisch gedrag van de stad Coimbra.

Het doel is om deze conclusies tegen het einde van het jaar in een boek te publiceren en de resultaten in Coimbra te presenteren, inclusief concrete voorstellen om het thermisch comfort in de stad te verbeteren.

Volgens António Rochette Cordeiro worden de ontwikkelde methoden „momenteel aangepast en toegepast op de Portugese stedelijke context“.

De onderzoekers zijn van plan deze methodologie toe te passen op andere steden in Portugal, zoals Porto en Matosinhos, en stellen dat het essentieel is om maatregelen te nemen als reactie op de steeds vaker voorkomende klimaatverandering en hittegolven.

"Steden met een grotere boomdekking zijn minder kwetsbaar. Daarom is investeren in groene infrastructuur en het terugdringen van hitte-eilanden een belangrijke maatregel voor klimaatadaptatie en de volksgezondheid", concludeerden zij.