Het World Investment Report 2026 van de UNCTAD herinnert ons eraan dat directe buitenlandse investeringen veel meer betekenen dan alleen kapitaal: ze brengen technologie, vaardigheden, toegang tot nieuwe markten en integratie in mondiale waardeketens met zich mee. In veel gevallen is hun grootste bijdrage niet van financiële aard, maar ligt deze veeleer in het vermogen om kennis te verspreiden door de hele economie die deze ontvangt.

Deze verandering verdient meer aandacht. De wereldeconomie concentreert zich steeds meer in kennisintensieve sectoren zoals kunstmatige intelligentie, halfgeleiders, digitale infrastructuur of schone energie. In deze sectoren is de belangrijkste concurrentiefactor niet langer de omvang van de industriële faciliteiten, maar de kwaliteit van de mensen, het onderzoek en de innovatienetwerken die deze ondersteunen.

Wanneer een multinational een engineeringcentrum, een onderzoekslaboratorium of een technologische eenheid opricht, brengt het niet alleen kapitaal over. Het introduceert nieuwe processen, nieuwe managementmethodieken, nieuwe technische vaardigheden en nieuwe internationale verbindingen. Werknemers leren bij, leveranciers ontwikkelen zich verder, universiteiten gaan nieuwe partnerschappen aan en een deel van deze kennis verspreidt zich uiteindelijk naar de rest van het economische weefsel. Het is dit multiplicatoreffect dat transformatieve investeringen onderscheidt van louter financiële investeringen.

Portugal kent al positieve voorbeelden van deze dynamiek. De groei van internationale technologiecentra heeft de ontwikkeling mogelijk gemaakt van zeer gespecialiseerde vaardigheden die vandaag de dag nieuwe bedrijven, start-ups en nationale innovatieprojecten voeden.

Daarom is het misschien tijd om de manier waarop we het succes van het beleid voor het aantrekken van investeringen beoordelen, te veranderen. Belangrijker dan te weten hoeveel miljoenen het land binnenkomen, is te begrijpen welke capaciteiten er na de investering zijn opgebouwd: hoeveel nationale leveranciers deel zijn gaan uitmaken van mondiale ketens, hoeveel professionals nieuwe vaardigheden hebben verworven en hoeveel Portugese bedrijven erin zijn geslaagd te innoveren dankzij de nabijheid van internationale multinationals.

Het zijn deze aspecten die de werkelijke economische impact op de lange termijn bepalen. Natuurlijk hebben niet alle investeringen dit effect: hoe groter de technologische intensiteit en hoe sterker de verbinding met het nationale wetenschappelijke en zakelijke systeem, hoe groter de kans op het genereren van blijvende kennis.

In een mondiale economie waarin kennis de belangrijkste factor voor concurrentievermogen is, is dit wellicht de belangrijkste maatstaf van allemaal. Want kapitaal kan naar een ander land verhuizen, maar kennis, wanneer deze werkelijk in mensen en bedrijven is verankerd, blijft bestaan.