We zijn erg goed geworden in het verkopen van woningen. Portugal is daar het bewijs van. De brochures beloven terrassen, uitzicht op zee en driehonderd dagen zon, en het meeste daarvan klopt ook. Wat ze zelden vermelden, is met wie je op een dinsdagavond in februari een praatje maakt.

Vraag het aan mensen die hier al een paar jaar wonen en hetzelfde woord komt steeds weer terug: eenzaamheid. Niet de dramatische soort. De stille soort. De buren die je nooit echt leert kennen, de vrienden thuis die niet meer bellen, de taal die maar niet helemaal wil lukken. Een mooi huis, zo blijkt, is een eenzame plek als er niemand op de deur klopt.

Wat dorpen vroeger deden

De ironie is dat Portugal het antwoord beter kent dan de meeste landen. Het binnenland zit vol met dorpen die zijn gebouwd rond een plein, een kerk of een rivierovergang, waar iedereen elkaar kende, in voor- en tegenspoed. Veel van die dorpen lopen al decennia leeg doordat jongeren naar de steden of naar het buitenland zijn vertrokken.

De moderne woningbouw is grotendeels vergeten wat zij goed deden. We bouwen huizen. We bouwen zelden het leven eromheen.

Een poging om vanaf de andere kant te beginnen

Daarom trok Amara Village mijn aandacht. Het project, gepland op een groot terrein aan een meer bij Tomar, begint met het gemeenschapsleven in plaats van met de huizen: een school, een moestuin, een plek om samen met anderen te werken en een ruimte voor bijeenkomsten staan voorop in de plannen.

De woningen volgen het terrein: gebouwd van natuurlijke materialen, geschikt voor zonne-energie en gelegen langs natuurcorridors, waarbij auto’s aan de rand van het dorp worden geparkeerd. Medeoprichter Gonçalo Magalhães heeft deze aanpak al in de praktijk gebracht met Charm Nature, het eco-boetiekhotel dat hij samen met zijn broer heeft opgezet in het natuurpark Sintra-Cascais.

Bronvermelding: Aangeleverde afbeelding; Auteur: Amara Village; Visualisatie van een yogaruimte die boven het Castelo de Bode-meer is gepland. Bron: Afbeelding: Amara Village.

„De meeste projecten beginnen met de huizen en hopen dat er vervolgens een gemeenschap ontstaat“, zegt Vivien Ducros, oprichter van Nexus, de beweging van bewuste gemeenschappen achter Amara. „Wij hebben het andersom gedaan. We zijn begonnen met het leven dat we wilden leiden, het land, de mensen, wat we delen, en daarna hebben we de huizen eromheen ontworpen.”

Ontwerpen met het oog op

verbondenheid Een gemeenschap is niet iets dat je zomaar aan een masterplan toevoegt. Het groeit voort uit gezamenlijke maaltijden, kleine gunsten en af en toe een vriendschappelijk debat over wiens beurt het is om de tomaten water te geven. Of Amara Village hierin slaagt, zal pas over een paar jaar duidelijk worden. Het team verwelkomt nu al de eerste toekomstige bewoners en vraagt hen om ideeën over de gemeenschappelijke ruimtes, zoals bij elk goed buurtproject het geval zou zijn. Cohousing in Denemarken en Nederland laat al decennia lang zien dat deze manier van leven werkt wanneer mensen er gezamenlijk voor kiezen.

De vraag verdient het om hardop gesteld te worden. Als Portugal wil dat zijn nieuwkomers blijven, en dat ze zich daarbij gelukkig voelen, heeft het meer nodig dan alleen zon. Het heeft plekken nodig die zijn ontworpen om mensen een thuis te bieden.

Meer informatie over het project is te vinden op de website van Amara Village.

Bijschrift hoofdafbeelding: Het Castelo de Bode-stuwmeer bij Trízio. Bron: Foto: Vitor Oliveira, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.

Stel The Portugal News in als uw voorkeursbron voor nieuws op Google

GoogleToevoegen als voorkeursbron op Google