Mijn vriendin Shiona en ik waren op rondreis door de Hooglanden, waar zij woonde, en we waren gestopt bij een restaurant aan zee. Een maaltijd was een logische keuze na onze wandeling over het strand van Rosemarkie, met zijn mooie, met mos begroeide rotsen, aan een baai die deel uitmaakt van de Noordzee. We moesten snel eten omdat ze kaartjes had voor een boottocht op Loch Ness, geheel in het teken van schepen, zei ze; ik wist niet dat haar vader ook zeeman was geweest, als officier bij de Royal Navy.
Ik vroeg haar: „Wat bedoelde je toen je zei dat mijn boek online stond?“
Ze haalde haar telefoon tevoorschijn, tikte op het scherm en gaf hem vervolgens aan mij. Daar stond het, op Bookshop.org: de prachtige omslag van mijn boek, geïllustreerd door Marie Lafrance, die vier keer genomineerd was voor de Governor General’s Literary Award in Canada. Niet zo lang geleden kwam ik erachter dat haar overgrootvader loods was op de St. Lawrence-rivier, wat waarschijnlijk de reden was waarom ze dit project had aangenomen.
Geïnspireerd door het leven
Papa Was a Sea Captain, een verhaal geïnspireerd door het leven met mijn vader, heeft lang op zich laten wachten, en ik zou willen stellen dat het schrijven (en illustreren) van een prentenboek te vergelijken is met het bouwen van een schip. Voor beide is een visie nodig, een zorgvuldig ontwerp en talloze aanpassingen. En, zo blijkt, beide kunnen net zo lang duren. (Waarschuwing: ik loop misschien een beetje te ver met deze vergelijking, maar ik hoop dat jullie me dit willen vergeven.)
Eerst komt het concept. Voordat een schip wordt gebouwd, moeten er fundamentele vragen worden beantwoord: Waar gaat het naartoe varen? Waarvoor moet het worden ontworpen? Voor *Papa Was a Sea Captain* zijn die vroege specificaties te vergelijken met de aantekeningen die ik in 2019 tijdens een workshop op een schrijversconferentie krabbelde: een zeer ruwe schets van een verhaal dat zijn koers nog niet had gevonden.
Dan komt het ontwerp. Een schip wordt op maat ontworpen voor zijn specifieke missie, waarbij elke beslissing invloed heeft op een andere. Het schrijven van een prentenboek verloopt vrijwel hetzelfde. Dat eerste rommelige concept wordt herzien, hervormd en herwerkt, soms keer op keer, waarbij elke bewerking je dichter bij de kern van het verhaal brengt.
De uitgeverij zou de scheepswerf kunnen zijn waar de tekeningen worden aangepast en de scheepsbouw begint. Schrijvers gaan aan de slag met een redacteur, wiens opmerkingen en suggesties moeten worden verwerkt, en de taal moet worden verfijnd om het verhaal in zo min mogelijk woorden aan jonge lezers te vertellen. Zodra de tekst klaar is, gaat deze naar de illustrator, die samenwerkt met de art director.
Maar een schip wordt niet zomaar gebouwd en de zee op gestuurd. Het moet worden geïnspecteerd en getest; elk onderdeel wordt onderzocht voordat het schip naar de volgende fase gaat. Een manuscript ondergaat zijn eigen inspecties terwijl het de redactie doorloopt, net als de illustraties die bij de tekst horen. Zo kunnen bijvoorbeeld woorden en regels worden geschrapt omdat de details in de illustratie te zien zijn, of moet een afbeelding worden aangepast om een sfeer nauwkeuriger weer te geven.
En dan zijn er nog de proefvaarten: de zeewaardigheid van het schip moet onder reële omstandigheden worden getest. Voor een prentenboek is dit de fase waarin alle ogen bij de uitgever gericht zijn op de combinatie van manuscript en illustraties – waarbij suggesties worden gedaan om aanpassingen te doen en het geheel te verfijnen.
Ten slotte, voordat een schip aan de eigenaar wordt opgeleverd, worden zelfs de romp en de schroef in het droogdok tot in de perfectie schoongemaakt en gepolijst. Ook een boek krijgt die laatste rondes van nauwgezette aandacht voordat het wordt gedrukt en afgeleverd op zijn uiteindelijke bestemming: de lezer. In beide gevallen is de reis van een idee naar een afgewerkt product lang, gedetailleerd en soms onvoorspelbaar, met veel revisie en polijstwerk!
Bronvermelding: Aangeleverde afbeelding; Auteur: Thereza dos Santos;
Maiden voyage
„Ik kan niet geloven dat het nu al in voorverkoop is“, zei ik tegen Shiona.
Voorverkoopcijfers, zo las ik, tellen mee voor de cruciale eerste verkoopweek van een boek, waarin goede cijfers positieve gevolgen hebben, zoals het boek hoger in de zoekresultaten van Amazon brengen. Sterke voorverkoopcijfers geven de uitgever vertrouwen en kunnen duiden op grotere oplagen, wat zou aansluiten bij mijn doel om dit mogelijk eerste Portugees-Noord-Amerikaanse prentenboek op de kaart te zetten en in de handen te krijgen van kleine afstammelingen van Portugese immigranten (en bootliefhebbers) over de hele wereld.
Terwijl we op ons eten wachtten, keek ik op Indigo en Amazon (Canada, de VS en Portugal): het boek stond erop; bij Barnes & Noble stond het erop; bij Blackwell’s in het VK stond het erop. Ik moest zeker contact opnemen met die nieuwe onafhankelijke kinderboekwinkel in Toronto, dacht ik, terwijl mijn gedachten al vooruit snelden.
Mijn vreugde en verbazing sloegen om in tranen, en Shiona zei: “Oké, laten we een foto maken.”
Deze foto is dus het moment waarop ik hoorde dat mijn eerste prentenboek volgend voorjaar echt de wereld in zou gaan. De blik in mijn ogen, met net opgedroogde tranen, is onmiskenbaar; het is de blik van hard werk dat eindelijk zijn vruchten afwerpt. Dit verhaal over mij en mijn vader, schepen en de Portugese geschiedenis voerde zijn vlag, en de eerste reis was eindelijk in zicht.
Dus voor dit boek, dat me tijdens het schrijven meer tijd met mijn vader gaf – die er niet meer is – gebruik ik de nautische uitdrukking voor geluk en wens ik het gunstige winden en een rustige zee toe!
Thereza Dos Santos is een Portugees-Canadese schrijfster van kinderboeken. Je kunt haar vinden op Instagram @therezadossantos en www.therezadossantos.com.
In Europa is haar boek *Papa Was a Sea Captain* nu beschikbaar voor voorbestelling op www.amazon.es (Portugal en Spanje) en www.blackwells.co.uk (VK), en bij de grote online boekhandels in Noord-Amerika. ISBN-10: 1771476907, ISBN-13: 978-1771476904
Door Thereza Dos Santos

Follow us on social media