In de afgelopen maanden zijn er verschillende voorstellen naar voren gekomen, variërend van de zogenaamde "robotbelasting" tot de "tokenbelasting", inclusief buitengewone belastingen op winsten die worden gegenereerd door AI-bedrijven. De discussie is legitiem. Elke technologische transformatie creëert nieuwe economische realiteiten en het is normaal dat belastingstelsels zich proberen aan te passen. Het probleem zit hem niet in de discussie zelf. Het probleem zit hem in het moment waarop het gebeurt.

Als ik kijk naar wat er in Portugal en Europa gebeurt, kan ik het niet helpen me af te vragen of we niet een al te Europees patroon aan het herhalen zijn. In plaats van ons eerst te richten op het creëren van schaalgrootte, het aantrekken van investeringen, het ontwikkelen van bedrijven en het opbouwen van technologisch leiderschap, beginnen we met de discussie over hoe we belasting moeten heffen op een sector die we nog steeds proberen te ontwikkelen.

De realiteit is dat Europa nog steeds achterloopt op zijn belangrijkste mondiale concurrenten. De grootste modellen op het gebied van kunstmatige intelligentie zijn Amerikaans. De grootste chipmakers zijn Amerikaans of Aziatisch. De grootste technologieplatforms zijn nog steeds buiten het Europese continent geconcentreerd. Tegelijkertijd zijn we getuige van een wereldwijde race om datacenters, digitale infrastructuur en computercapaciteit te bouwen die een groot deel van het economische concurrentievermogen van het komende decennium zullen bepalen.

Portugal positioneert zich merkwaardig genoeg op een zeer interessante manier in deze nieuwe context. De komst van de soevereine AWS-cloud, de installatie van Furiosa AI in Lissabon, de ontwikkeling van grote datacenterprojecten in Sines en de Iberische kandidatuur voor de Europese gigafabriek voor kunstmatige intelligentie laten zien dat het land een reële kans heeft om deel te nemen aan deze transformatie. Voor het eerst in vele jaren consumeert Portugal niet alleen technologie die door anderen is ontwikkeld. Het creëert de voorwaarden om de waardeketen van de digitale economie te integreren.

Juist daarom moet het debat over nieuwe belastingen zorgvuldig worden bekeken.

Als een bedrijf honderden miljoenen euro's investeert in datacenters, moet het dan gestraft worden omdat het over rekenkracht beschikt? Als een startup innovatieve oplossingen ontwikkelt op basis van kunstmatige intelligentie, moet het dan geconfronteerd worden met nieuwe belastinglagen voordat het op grote schaal actief wordt? En als Europa een zwaarder belastingklimaat creëert dan zijn wereldwijde concurrenten, waar zullen de volgende investeringen dan naartoe gaan?

Dit zijn geen ideologische vragen. Dit zijn strategische vragen.

De economische geschiedenis leert ons dat grote groeicycli zelden ontstaan in te complexe of onvoorspelbare omgevingen. Kapitaal zoekt stabiliteit, zoekt schaal en zoekt rendement. Wanneer een sector zich nog in een vroeg ontwikkelingsstadium bevindt, zijn nieuwe belastingen meestal niet de factoren die investeringen versnellen, maar de voorwaarden voor groei.

Dit betekent niet dat Kunstmatige Intelligentie in een regelgevend of fiscaal vacuüm moet bestaan. Integendeel. Technologie zal onvermijdelijk gevolgen hebben voor de arbeidsmarkt, de productiviteit en het creëren van welvaart. Op een gegeven moment zal er zeker ruimte zijn om te discussiëren over belastingmodellen die passen bij deze nieuwe economie. Maar misschien moet de prioriteit vandaag anders zijn.

Misschien moet de prioriteit liggen bij het creëren van Europese kampioenen.

Misschien moet de prioriteit liggen bij het versnellen van innovatie.

Misschien moet de prioriteit zijn ervoor te zorgen dat bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra wereldwijd kunnen concurreren.

Als we kijken naar wat er in Portugal gebeurt, realiseren we ons dat er een zeldzame kans is. We hebben concurrerende hernieuwbare energie, internationaal erkend talent, een strategische geografische ligging en een technologisch ecosysteem dat eindelijk aan dimensie wint. De uitdaging is niet om deze dynamiek te stoppen. Het is om het uit te breiden.

Want het echte risico voor Europa is niet dat Kunstmatige Intelligentie buitensporige rijkdom genereert. Het echte risico is dat deze rijkdom op andere continenten wordt gecreëerd terwijl wij blijven discussiëren over hoe we er belasting op moeten heffen.

Het volgende decennium zal bepaald worden door het vermogen om technologie te creëren, te ontwikkelen en op te schalen. De landen die erin slagen zich in deze cyclus te positioneren, zullen de landen zijn die gekwalificeerde werkgelegenheid creëren, investeringen aantrekken en hun productiviteit verhogen.

Portugal lijkt zich dit eindelijk te hebben gerealiseerd.

De vraag is of Europa het op tijd zal begrijpen.