De wetgeving heeft tot doel om tegen 2030 alle verpakkingen binnen de EU recyclebaar te maken, het gebruik van gerecycleerde materialen te vergroten, onnodige verpakkingsvormen te beperken en circulaire bedrijfsmodellen te bevorderen. De maatregel pakt de hoge afvalvolumes in de EU aan, waar elke burger in 2023 gemiddeld 178 kilogram verpakkingsafval produceerde, en beoogt de voorspelde aanhoudende groei van de sector af te remmen en de afhankelijkheid van Europa van de invoer van fossiele brandstoffen te verminderen.

Belangrijke eisen op het gebied van ecologisch ontwerp in het kader van de verordening zijn onder meer het minimaliseren van het gewicht en het volume van verpakkingen met behoud van de functionaliteit. E-commerceplatforms zullen verplicht worden om de ruimte in verzenddozen te beperken, en verpakkingsontwerpen die bedoeld zijn om de illusie van een groter productvolume te wekken, zijn verboden, tenzij deze worden beschermd door geregistreerde handelsmerken of modelrechten.

Bovendien moet plastic verpakkingsmateriaal een minimumgehalte aan gerecycled consumentenplastic bevatten, met uitzonderingen voor geneesmiddelen, zuigelingenvoeding en medische hulpmiddelen; het gebruik van per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) in verpakkingen die in direct contact komen met voedsel is eveneens verboden. De wetgeving schrijft ook de geleidelijke uitfasering van verschillende soorten wegwerpplastic voor, te beginnen vanaf begin 2030.

Het gebruik van plastic folie en verpakkingsmateriaal om producten op het verkooppunt te bundelen is verboden, tenzij dit essentieel is voor de verwerking. In de groente- en fruitsector is het gebruik van plastic verpakkingen beperkt voor producten die minder dan 1,5 kg wegen, met uitzonderingen alleen wanneer er een aangetoonde technische noodzaak is om bederf van voedsel te voorkomen of wanneer er geen economisch haalbaar alternatief bestaat. Daarnaast mogen restaurants en hotels geen eten en drinken meer serveren in plastic wegwerpverpakkingen voor consumptie ter plaatse; het aanbieden van individuele porties specerijen, sauzen, suiker en room wordt eveneens stopgezet, behalve voor afhaalservices en in zorginstellingen of verzorgingstehuizen, evenals het gebruik van kleine wegwerpflesjes voor toiletartikelen in de horeca.

Het gebruik van zeer lichtgewicht plastic zakjes wordt grotendeels afgeschaft; deze blijven alleen toegestaan om hygiënische redenen of voor het vervoeren van losse levensmiddelen om verspilling te voorkomen. Ten slotte zijn bedrijven voor thuisbezorging en afhaalservices verplicht om de optie van herbruikbare verpakkingen aan te bieden tegen dezelfde prijs als, of een lagere prijs dan, wegwerpopties.

De nieuwe richtlijnen versterken de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, waarbij de financiële kosten van de inzamelings-, sorteer- en recyclingfasen van de levenscyclus van verpakkingen aan producenten worden toegerekend via gedifferentieerde heffingen die ecologisch ontwerp belonen.

De Europese Commissie stelt dat het optimaliseren van formaten en het harmoniseren van regels de kosten voor de eindconsument niet mogen verhogen, aangezien zij verwacht dat bedrijven hierdoor op transportkosten kunnen besparen. Voor de gemiddelde burger blijven de huishoudelijke sorteersystemen en inzamelbakken ongewijzigd, evenals statiegeldregelingen (zoals het Volta-project in Portugal). Tegelijkertijd profiteren gebruikers van nieuwe, geharmoniseerde etikettering die is ontworpen om het sorteren te vereenvoudigen. Het wettelijk kader schrijft voor dat de lidstaten tegen 2025 een totale recyclinggraad voor verpakkingsafval van 65 % en tegen 2030 van 70 % moeten bereiken, terwijl ook stapsgewijze doelstellingen worden vastgesteld voor het terugdringen van de hoeveelheid afval per hoofd van de bevolking tegen 2030, 2035 en 2040.