Velen hebben Wordsworth, Keats, Hardy, Milton en Pope gelezen, om nog maar te zwijgen van Chaucer, Spencer, Shakespeare en waarschijnlijk nog meer – allemaal klassieke dichters, die nu allemaal overleden zijn. Ze stonden allemaal bekend om hun talent als woordkunstenaars, die in staat waren om ideeën, gevoelens en ervaringen uit te drukken door middel van hun woordkeuze.

Maar poëzie is niet altijd even gemakkelijk te begrijpen, aangezien de complexiteit ervan sterk kan variëren. De poëzie uit vervlogen tijden bevat taal die tegenwoordig niet meer wordt gebruikt, waardoor ze niet alleen moeilijk te lezen is, maar ook moeilijk te begrijpen. Shakespeare schreef bijvoorbeeld in Elizabethaans Engels, met archaïsche woorden en andere zinsstructuren dan we tegenwoordig gebruiken. Sommige Engelse teksten uit de 18e eeuw zijn nauwelijks leesbaar, met hun ‘f’s’ in plaats van ‘s’s’ en bloemrijke schrijfstijl.

Poëzie is een literair genre dat gedachten overbrengt, of misschien een scène beschrijft of een verhaal vertelt in een lyrische ordening van woorden. Gedichten kunnen gestructureerd zijn, met rijmende regels of met verschillende strofen of metra, of vrije vorm – zonder enige rijmstructuur. Een strofe is een groep regels in een gedicht, vergelijkbaar met een alinea, terwijl een versmaat het ritmische patroon is van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen binnen die regels.

Bron: Pexels; Auteur: Mike Bird;

Verschillende soorten

Er zijn bijna net zoveel verschillende soorten poëzie als er dichters zijn! En, eerlijk gezegd, heb ik geen idee wat sommige daarvan zijn.

Haiku klinkt bijvoorbeeld als een Japanse vechtkunst, en het is inderdaad Japans, maar er komt een pen aan te pas in plaats van een zwaard! Ik heb wel eens gehoord van limericks, odes en sonnetten, maar Ekphrastic? Cinquain? Pantoum?

Ze zijn er in alle soorten en maten, van ‘schunnige deuntjes’ die rugbyspelers zouden kunnen zingen – ‘Sweet Chariot’ is er een die me te binnen schiet – tot gedichten die zo zouden kunnen beginnen: ‘Er was eens een jonge dame uit Ealing, die graag ondersteboven over het plafond liep…’, wat technisch gezien een limerick is: een kort gedicht van vijf regels met slechts één strofe, met een AABBA-rijmschema en een springerig ritme. Het onderwerp van een limerick is vaak grillig en grappig.

Geschiedenis van de poëzie

Poëzie bestond waarschijnlijk al vóór de geschreven taal en werd gebruikt om dingen uit het hoofd te leren. Mensen leerden vroeger reeksen woorden of zinnen door middel van gezangen, liederen en verhalen.

Door het ritme en de rijm hielp het mensen belangrijke informatie te onthouden, zoals wetten, stambomen en geschiedenis. Poëzie is vaak nauw verbonden met muziek, en de vroegste poëzie nam de vorm aan van hymnen en andere liederen, zoals gezangen.

Poëzie is een verbale kunstvorm – kijk maar eens naar hoeveel kinderliedjes voor bijvoorbeeld touwtjespringen een ritme en rijmende woorden hebben die door de jaren heen zijn doorgegeven. Veel gedichten uit de oudheid die bewaard zijn gebleven, zijn vastgelegd als gebeden of verhalen over religieuze onderwerpen.

Portugese dichters

O ja, zelfs Portugal heeft een aantal beroemde dichters, waaronder Luís de Camões, die vanwege zijn epos ‘Os Lusíadas’ wordt beschouwd als de nationale dichter van Portugal, en Fernando Pessoa, een modernist die bekendstaat om zijn heteroniemen. (In mijn onwetendheid moest ik dit even opzoeken: een heteroniem is een woord dat hetzelfde wordt gespeld, maar een andere klank en betekenis heeft, zoals ‘tear’ dat ‘scheuren’ betekent en ‘tear’ dat ‘traan’ betekent.)


Andere opmerkelijke dichters zijn Sophia de Mello Breyner Andresen, een prominente figuur uit de 20e eeuw, Florbela Espanca, bekend om haar lyrische poëzie, en Almeida Garrett, een sleutelfiguur in de 19e-eeuwse romantische beweging.

Poëzie leidt tot grappen

Je kunt humor halen uit veel verschillende soorten poëzie. Als je de sfeer wat wilt verlichten, kan een goede ‘slechte’ grap wel eens de oplossing zijn, of een afgezaagde oneliner of een gek gedicht zal waarschijnlijk een glimlach tevoorschijn toveren.

Hier is een ‘bijvoorbeeld’ van Jack Prelutsky: ‘Stel je voor dat je dierbare neus / klem zou zitten tussen je tenen / dat zou duidelijk geen pretje zijn / want dan zou je gedwongen zijn aan je voeten te ruiken’. Of deze van wijlen Spike Milligan, getiteld ‘Oma’: ‘Door elk hoekje en elk gaatje / waaide de wind de arme oude oma tegemoet / rond haar knieën, in elk oor / (en ook door haar neus, vrees ik)’.

Ja, we moeten onze dichters dankbaar zijn voor hun gedichten. Zelfs als sommige ervan niet rijmen.