De muurschildering The Language of Flowers, gemaakt tijdens de pandemie in Lissabon, werd een van Jacqueline's meest indrukwekkende werken. In 2023 stond het op de 35e plaats in de top 100 van muurschilderingen wereldwijd. Jacqueline was daarmee de eerste Portugese vrouw die deze erkenning kreeg.

Jacqueline heeft een Anglo-Portugese afkomst, die de manier waarop ze de wereld om zich heen ziet heeft beïnvloed. Ze bracht zomers door in de Algarve en Cascais en winters op een boerderij in de Alentejo. Van hieruit ontstond haar liefde voor blauw van azulejos en de traditionele zuidelijke huizen, voor bloemen en voor de natuur. "In Lissabon richt ik me op de natuur - daar kun je nooit genoeg van meenemen naar een stedelijke ruimte. In de Algarve neigt mijn werk meer naar traditie. Ons gebied is een van de laatste 'niet-toeristische' plaatsen en ik probeer dat erfgoed te eren."

Een leven in beweging

Tegenwoordig verdeelt ze haar tijd tussen Cascais en het eiland Príncipe en reist ze de hele wereld over voor muurschilderingen en tentoonstellingen. Ze kan haar werk overal mee naartoe nemen en dat brengt zowel vrijheid als rust met zich mee. "Ik ben nog steeds ongeveer de helft van het jaar in Portugal, maar 'thuis' is meer een gevoel dan een plaats geworden. Thuis is waar mijn zonen en mijn partner zijn - op dit moment is dat verdeeld tussen Príncipe en Cascais."

Hoewel Jacqueline pas een paar jaar geleden in het openbaar begon te schilderen, zijn haar muurschilderingen nu wereldwijd te zien. Gevraagd naar deze professionele groei, zegt ze dat alles gebeurt wanneer het moet gebeuren. Veel heeft geleid tot het moment dat ze eindelijk de moed had om een fulltime kunstcarrière te beginnen. Als alleenstaande moeder had ze niet de luxe om het gewoon "te proberen". Eerst moest ze er zeker van zijn dat ze van kunst kon leven - dus testte ze het water uit door van alles een beetje te doen tot ze de sprong kon wagen. Kunst maken is maar een deel van het werk; talent is waardeloos zonder toewijding en het vermogen om je praktijk als een bedrijf te beheren.


"Ik ben trots op de groei, maar het is een immense hoeveelheid werk geweest - nachten, weekenden, vakanties, zelfs toen ik ziek was."

Vroege invloeden en de taal van bloemen

Jacqueline's artistieke wortels gaan terug tot haar kindertijd. Ze was dol op Beatrix Potter en kreeg van haar overgrootmoeder een maandabonnement op haar boeken - Jacqueline heeft nog steeds de hele set in mijn slaapkamer staan. Daar begon haar liefde voor aquarel.

"Mijn grootvader van moederskant was een botanisch schilder en als kind zag ik hem werken in zijn studeerkamer in Cascais. Toen ik 36 werd, gaf mijn oma me zijn oude naslagwerken voor mijn verjaardag. Ze hield van haar tuin - vooral van fresia's - en toen ze ziek werd, begon ik ze ter ere van haar te schilderen. Elke bloem die ik schilder heeft een geheime betekenis, maar ze verbinden me allemaal op de een of andere manier met haar."

Een kenmerkende stijl: Aquarel en bladgoud

Jacqueline's muurschilderingen zijn herkenbaar aan hun kenmerkende mix van delicate aquareleffecten met klassieke bladgoudtechnieken die je normaal niet buiten ziet.


Ze ontdekte bladgoud toen ze 18 was in een kunstwinkel in Belém en had geen idee hoe ze het moest gebruiken. Ze experimenteerde en 27 jaar later werkt ze er nog steeds mee - niets is vergelijkbaar met de verlichting die het brengt, of het nu binnen is of in een muurschildering die oplicht bij maanlicht.

Het gebruik van bladmetaal buiten brengt uitdagingen met zich mee. Voor Jacqueline is wind de grootste vijand. Een zacht briesje kan helpen door het blad op zijn plaats te houden, maar een sterke windvlaag kan honderden bladen in een paar seconden in de lucht laten vliegen.

Van concept tot muur

Een nieuwe muurschildering beginnen is een lang proces dat begint met onderzoek en potloodschetsen. Jacqueline maakt eindeloze lijsten, streept dingen door en beperkt haar ideeën tot drie of vier hoofdthema's: figuur, fauna, flora en de plaatselijke cultuur of erfgoed. Ze drukt foto's af, legt ze neer als puzzelstukjes en herschikt ze tot de compositie "klikt". Dan presenteert ze het concept aan de klant of curator en begint te schilderen.

Eenmaal ter plekke tekent ze een raster, schetst de muurschildering en schildert - jonglerend met zon, wind, regen, hitte en kou. Ze reist met haar eigen penselen en pigmenten zodat ze overal onafhankelijk kan werken.

Voor Jacqueline staat de natuur - vooral bloemen, vogels en dieren - centraal in haar werk. Ze is altijd gefascineerd geweest door de natuur

"Ik ben een moderne naturalist, die de wereld nog steeds ziet met de nieuwsgierigheid van een kind. Of ik nu in de regenwouden van Afrika ben of aan het wandelen in de buurt van ons huis in de Algarve, ik ben eindeloos gefascineerd door spinnen, slangen, kleine bloemetjes, schimmels of de Mona apen die in de bomen boven onze tuin in Príncipe spelen. In een ander leven zou ik waarschijnlijk Biologie of Zoölogie gaan studeren."


Kunst als vorm van activisme, meditatie en verhalen vertellen

Activisme zit haar in het bloed, want ze groeide op in een familie die erg betrokken is bij liefdadigheidswerk. Elk project dat ze aanneemt heeft wel een sociale dimensie. Kunst is ook haar meditatie. Jacqueline vocht met depressies toen ze opgroeide en creëren hielp haar altijd om balans te vinden en zin te geven aan wat ze doormaakte. "En verhalen vertellen - dat is wat kunst is, toch? Het is hoe we het verhaal vertellen van wie we zijn, wat we meemaken, wat we geloven en de tijd waarin we leven."

De taal van bloemen

Jacqueline's muurschildering, De taal van bloemen, werd een wereldwijde favoriet. Ze maakte het project tijdens de pandemie. Elke bloem staat voor een ander soort liefde - moederlijk, platonisch, hartstochtelijk, eeuwig. Tijdens de lockdown miste ze die simpele daden van genegenheid - een knuffel van moeder of oma. "Mijn oma was toen erg ziek, dus de muurschildering werd een ode aan haar en aan de liefde zelf."

Menselijke verbindingen op straat

Als ze voor haar muurschilderingen staat, hoopt Jacqueline dat mensen een gevoel van kalmte krijgen en dat ook aan anderen doorgeven. "Schilderen is hoe ik emoties begrijp - het is mijn constante zoektocht naar rust."

Tijdens het schilderen van muurschilderingen heeft Jacqueline verschillende gedenkwaardige ontmoetingen gehad. Mensen zijn nieuwsgierig, gefascineerd en uiteindelijk dankbaar. Ze brengt dagen door op hun stoep en zo ontstaan er relaties. Mensen maken een praatje, brengen eten mee en controleren of zij en haar team alles hebben wat ze nodig hebben. Elke ervaring was ontroerend en hartverwarmend.


Eén ontmoeting springt er bovenuit. In Guinee-Bissau bracht een man op blote voeten haar op een ochtend gebotteld water en een zakje pinda's. "Daar is gebotteld water een luxe - en een zak pinda's kan gelijk staan aan een dagloon. Hij zei: "Bedankt voor de muurschildering" en we zaten op de stoep om de pinda's te delen. Dat zal ik nooit vergeten."

Droommuren en toekomstvisioenen

Als Jacqueline overal een muurschildering mocht maken, zou ze Brazilië kiezen. "Hun festivals hebben muurschilderingen op wolkenkrabbers, wat ik graag zou willen proberen. Ik bewonder ook Street Art for Mankind - zij organiseren grootschalige muurschilderingen over sociale en milieukwesties wereldwijd. Hun huidige projecten in Washington zijn bijzonder krachtig."

Op de vraag hoe ze de geest van Portugal in één muurschildering zou kunnen vangen, antwoordt Jacqueline eenvoudig: "Olijftakken voor uithoudingsvermogen. Zwaluwen voor toevluchtsoord. En ergens een vleugje Alentejoblauw."

Bezoek voor meer werk van Jacqueline de Montaigne haar website https://www.jacquelinedemontaigne.com/ of volg haar op Instagram @jdemontaigne.