Onderzoekers van de Universiteit van Trás-os-Montes en Alto Douro (UTAD) hebben zich ingezet om deze bomen, waarvan er veel in Midden- en Zuid-Portugal te vinden zijn, te identificeren en te dateren.

Een van de bekendste voorbeelden is de Oliveira do Mouchão, in Mouriscas, in de gemeente Abrantes. De boom is naar schatting ongeveer 3.350 jaar oud en produceert, ondanks zijn leeftijd en holle stam, nog steeds olijven.

Innovatieve methode

Onderzoekers van de UTAD hebben de leeftijd berekend met behulp van een door hen ontwikkelde en gepatenteerde methode. In plaats van uit te gaan van de traditionele jaarringdatering, die bij zeer oude olijfbomen lastig kan zijn, maakt de methode gebruik van kenmerken zoals de diameter, hoogte en omtrek van de stam om de leeftijd te schatten.

Lange tijd werd de Oliveira do Mouchão beschouwd als de oudste bekende boom in Portugal. Er is echter mogelijk nog een andere olijfboom in de Alentejo die nog ouder is.

De Oliveira do Peso staat op de Herdade do Peso in Vidigueira, in het district Beja. Uit een in 2021 uitgevoerde beoordeling bleek dat de boom mogelijk meer dan 3.700 jaar oud is. Later werd hij genomineerd voor de Portugese wedstrijd „Boom van het Jaar“ in 2024, waar hij op de derde plaats eindigde.

Het is niet de enige eeuwenoude boom op het landgoed. In het gebied staat een groep oude olijfbomen waarvan de gezamenlijke leeftijd naar schatting meer dan 7.000 jaar bedraagt.

Andere voorbeelden zijn in het hele land te vinden. In Santa Iria de Azóia, in Loures, is de leeftijd van één olijfboom geschat op ongeveer 2.850 jaar, terwijl Monsaraz verschillende eeuwenoude olijfbomen telt, waaronder één die naar schatting ongeveer 2.450 jaar oud is.

Regeneratievermogen

UTAD heeft ook oude olijfbomen geïdentificeerd in onder meer Estremoz, Montemor-o-Novo, Beja, Évora, Lagoa en Vilamoura in de Algarve, evenals in het Serralves-park in Porto.

De opmerkelijke levensduur van olijfbomen hangt deels samen met hun vermogen tot regeneratie. José Luís Louzada, de UTAD-onderzoeker die de dateringsmethode heeft ontwikkeld, legde aan Euronews uit dat zelfs zeer oude delen van een olijfboom nieuwe scheuten kunnen voortbrengen, waardoor de boom kan blijven groeien en vruchten kan blijven produceren.

Ook hun vermogen om zich aan te passen aan het mediterrane klimaat speelt een belangrijke rol in hun lange levensduur.

De eeuwenoude olijfbomen van Portugal komen vooral veel voor ten zuiden van de rivier de Mondego, en het feit dat ze nog steeds staan, betekent dat sommige bomen die er vandaag de dag nog staan, al duizenden jaren geleden groeiden, nog voordat Portugal als land bestond.

Het werk van de UTAD reikt ook verder dan Portugal: onderzoekers zijn uitgenodigd om olijfbomen in Spanje en Frankrijk te dateren. Een boom die op het Spaanse eiland Menorca werd onderzocht, bleek naar schatting meer dan 2.300 jaar oud te zijn.