W rozmowie z agencją informacyjną Lusa biolog Pedro Alves stwierdził, że „Przewodnik terenowy po żółwiach lądowych Portugalii” jest skierowany do wszystkich, którzy chcą poznać dziewięć gatunków zamieszkujących ten kraj, występujących między innymi w rzekach, strumieniach i stawach oraz w innych miejscach z wodą stałą lub tymczasową.

„W Portugalii występuje dziewięć gatunków żółwi wodnych: siedem z nich to gatunki egzotyczne, wprowadzone do ekosystemów przez człowieka, a dwa to gatunki rodzime” – zauważył biolog.

Pedro Alves wyjaśnił, że gatunki egzotyczne lub inwazyjne konkurują z dwoma gatunkami rodzimymi występującymi w kraju, czyli żółwiem błotnym (Emys orbicularis) i żółwiem śródziemnomorskim (Mauremys leprosa), dodając, że żółwie wodne istniały na długo przed pojawieniem się ludzi.

„Te egzotyczne żółwie wodne konkurują z gatunkami rodzimymi o pożywienie i terytorium – a konkretnie o miejsca do regulacji temperatury ciała, ponieważ potrzebują słońca, by się ogrzać. Ponieważ są bardziej wytrzymałe, mogą wypierać nasze rodzime gatunki z ich terytoriów, co powoduje, że te ostatnie cierpią” – podkreślił.

Biolog wezwał, by gatunki inwazyjne nie były usuwane z ekosystemów przez osoby prywatne; jeśli jednak do usunięcia dojdzie, powinno to być przeprowadzane wyłącznie przez właściwe organy, takie jak Służba Ochrony Przyrody i Środowiska (SEPNA) przy GNRlub Instytut Ochrony Przyrody i Lasów (ICNF).

„Musimy rzeczywiście powiadomić władze, aby zebrały te zwierzęta, gdy tylko zostaną zidentyfikowane” – podkreślił specjalista.

Według biologów z Palombar „ten bezprecedensowy przewodnik jest fundamentalnym, wieloaspektowym narzędziem, które nie tylko będzie służyć jako przewodnik i źródło informacji, ale także zainspiruje wszystkich, którzy badają i podziwiają te wyjątkowe stworzenia o starożytnej historii”.

„Przewodnik ten pozwoli każdemu zidentyfikować dziewięć gatunków żółwi wodnych występujących w środowiskach wodnych Portugalii, a następnie pomoże w zarządzaniu nimi lub ustaleniu, czy dany osobnik należy do gatunku rodzimego, czy też jest inwazyjnym gatunkiem egzotycznym, który należy usunąć” – wyjaśnił Pedro Alves.

Ponieważ zwierzęta te są półwodne, potrzebują stałych lub tymczasowych zbiorników wodnych; łatwiej je spotkać w środkowej i południowej części kraju, tak jak w przypadku żółwia śródziemnomorskiego. Natomiast żółw pasiastokarkowy występuje dalej na północ, w regionach takich jak Minho, północno-wschodnia część Trás-os-Montes czy Park Narodowy Peneda-Gerês.

„Niemniej jednak gatom tym grozi wyginięcie, ponieważ obserwacje tych zwierząt stają się coraz rzadsze” – wyjaśnili biolodzy z Palombar.

Niniejszy przewodnik terenowy powstał w ramach projektu „Water Bridges – Ochrona żółwia pasiastego”.

„Publikacja tego przewodnika jest wynikiem projektu edukacji ekologicznej, który pozwolił nam nawiązać wyjątkową współpracę ze społecznością seniorów z Międzynarodowego Parku Przyrodniczego Douro, umożliwiając aktywne podnoszenie świadomości oraz reintrodukcję osobników rodzimych do ich naturalnego środowiska” – stwierdziła organizacja Palombar.

Przewodnik zawiera również sekcję z pierwszym kluczem dychotomicznym stworzonym do identyfikacji żółwi lądowych w Portugalii, pomagającym w praktyce zidentyfikować zarówno gatunki rodzime dla terytorium kraju, jak i te, które zostały wprowadzone.

Przewodnik terenowy po żółwiach lądowych Portugalii został opracowany przez biologów z firmy Palombar: Pedro Alvesa, Leonor de Carvalho i Sandrę Fernandes, z których wszyscy brali udział w różnych projektach ochrony dzikiej przyrody, w tym w tych skupiających się na rodzimych żółwiach lądowych. Prace badawcze i opracowanie przewodnika przeprowadzono w latach 2025/2026, a sfinansowano je w ramach programu Erasmus+ Unii Europejskiej (UE).