Door de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) worden steeds meer aspecten van ons dagelijks leven geautomatiseerd, van het opstellen van antwoorden tot het bedenken van receptideeën. Maar nu de technologie zich in een ongekend tempo blijft ontwikkelen, ontstaan er zorgen over de mogelijke gevolgen die dit zou kunnen hebben voor onze toekomst en ons algehele welzijn.

Naast de voordelen die grote taalmodellen zoals ChatGPT, Claude en Gemini bieden, neemt de bezorgdheid toe over hoe verslavend deze tools kunnen worden en over mogelijke psychologische gevolgen.

We spraken met dr. David McLaughlan, een psychiater bij Priory die patiënten begeleidt in het Priory Hospital Roehampton. Hij benadrukte vier belangrijke signalen die erop kunnen wijzen dat AI je geestelijke gezondheid begint te beïnvloeden, en gaf ook advies over wanneer het tijd kan zijn om professionele hulp te zoeken.

1. Verlies van controle

“Een belangrijk kenmerk van alle verslavingen is controleverlies”, zegt McLaughlan. “Mensen die bijvoorbeeld de controle over hun alcoholgebruik kwijt zijn, zijn misschien van plan om slechts één glas wijn of één pint bier te drinken, maar drinken uiteindelijk door tot de kroeg sluit.

“Dit kenmerk van controleverlies is ook aanwezig bij een digitale verslaving of een AI-verslaving, omdat iemand meer tijd op deze platforms doorbrengt dan hij of zij oorspronkelijk van plan was.”

2. Het voortdurend gebruiken om geruststelling te zoeken of om ‘naar ellende te vissen’

McLaughlan zegt dat hij veel patiënten heeft gezien die behoorlijk afhankelijk zijn geworden van AI voor geruststelling.

“Mensen met bestaande angststoornissen, met name gezondheidsangststoornissen, wenden zich vaak tot Google en meer recentelijk tot grote taalmodellen zoals ChatGPT, Claude en Gemini, hetzij om geruststelling te vinden, hetzij voor wat ik ‘op zoek gaan naar ellende’ noem – dat is wanneer iemand een zorg heeft en op zoek is naar bewijs om die zorg te bevestigen,” legt de psychiater uit.

“Als je op ellende jaagt, kan dat die onderliggende angsten en zorgen verergeren en je nog dieper in dat konijnenhol doen belanden, of het kan je juist valse geruststelling bieden. Die tijdelijke verlichting door die geruststelling kan je gevangen houden in die vicieuze cirkel, waardoor je er steeds weer naar terugkeert op zoek naar nieuwe verlichting, en je nooit leert om die natuurlijke zorgen of angsten te accepteren en te verdragen.”

Bronvermelding: PA;

3. Sociale terugtrekking

“Als iemand te veel gebruikmaakt van grote taalmodellen, kan hij of zij uiteindelijk teruggetrokken raken en minder tijd doorbrengen met familie en vrienden,” zegt McLaughlan. “Dit betekent op zijn beurt dat de verscheidenheid aan activiteiten waaraan ze deelnemen afneemt, waardoor hun menselijk contact vermindert en ze zich somberder kunnen gaan voelen.

“Maar het is ook een kip-en-ei-situatie, want als je je somber voelt en angstig bent, heb je de neiging om meer tijd alleen door te brengen en je sociale contacten te beperken, waardoor het een vicieuze cirkel kan worden.”

4. Gebruik ondanks kennis van de schade

“Een ander belangrijk criterium voor verslaving is voortgezet gebruik ondanks kennis van de schade”, zegt McLaughlan. “Dus als je je realiseert dat je gebruik van AI een negatieve invloed heeft op je sociale leven en geestelijke gezondheid, maar je kunt er toch niet mee stoppen, dan is dat een waarschuwingsteken voor een verslaving.”

Bron: PA;

Wanneer moet iemand professioneel advies inwinnen?

“Als je merkt dat je gebruik van deze tools toeneemt en uit de hand loopt, dan is het misschien tijd om op zoek te gaan naar menselijke ondersteuning en hulp,” adviseert McLaughlan.

„Bovendien: als het je op enigerlei wijze schade berokkent – dit kan psychologische, sociale of beroepsmatige schade zijn – en je daardoor niet meer goed kunt functioneren op deze gebieden van je leven, zoek dan hulp.”

Hij voegt eraan toe dat het ook belangrijk is om te beseffen waarvoor deze tools zijn ontworpen.

“Grote taalmodellen, zoals Claude, ChatGPT en Gemini, zijn vrij algemeen van aard en dus geschikt voor algemene taken, maar zodra je ze vraagt om een diagnose te stellen of therapie te geven, is dat een vrij specifieke taak die gereguleerd moet worden,” zegt McLaughlan.

“Gebruik AI daarom niet om zelf een diagnose te stellen of therapie te geven, want daar zijn deze tools niet voor ontworpen. Zoek altijd menselijke hulp als je op zoek bent naar een diagnose of een behandeling.”