Naukowcy z Uniwersytetu Trás-os-Montes i Alto Douro (UTAD) prowadzą badania mające na celu identyfikację i datowanie tych drzew, z których wiele rośnie w środkowej i południowej Portugalii.

Jednym z najbardziej znanych przykładów jest drzewo Oliveira do Mouchão w miejscowości Mouriscas, w gminie Abrantes. Szacuje się, że drzewo to ma około 3 350 lat i pomimo swojego wieku oraz wydrążonego pnia nadal wydaje oliwki.

Innowacyjna metoda

Naukowcy z UTAD obliczyli wiek drzewa, korzystając z metody, którą sami opracowali i opatentowali. Zamiast opierać się na tradycyjnym datowaniu na podstawie słojów, co w przypadku bardzo starych drzew oliwnych może być trudne, metoda ta wykorzystuje cechy takie jak średnica, wysokość i obwód pnia do oszacowania wieku drzewa.

Przez pewien czas drzewo „Oliveira do Mouchão” uważano za najstarsze znane drzewo w Portugalii. Jednak inne drzewo oliwne w regionie Alentejo może być jeszcze starsze.

Oliveira do Peso znajduje się w Herdade do Peso w Vidigueira, w okręgu Beja. W wyniku oceny przeprowadzonej w 2021 roku oszacowano, że drzewo to może mieć ponad 3 700 lat. Zostało ono później zgłoszone do konkursu „Drzewo Roku” w Portugalii w 2024 roku, gdzie zajęło trzecie miejsce.

Nie jest to jedyne starożytne drzewo na terenie posiadłości. W okolicy rośnie grupa starych drzew oliwnych, których łączny wiek szacuje się na ponad 7 000 lat.

Inne przykłady można znaleźć w całym kraju. W Santa Iria de Azóia, w gminie Loures, wiek jednego drzewa oliwnego oszacowano na około 2 850 lat, natomiast w Monsaraz znajduje się kilka starożytnych drzew oliwnych, w tym jedno, którego wiek szacuje się na około 2 450 lat.

Zdolności regeneracyjne

UTAD zidentyfikowała również stare drzewa oliwne w takich miejscach jak Estremoz, Montemor-o-Novo, Beja, Évora, Lagoa i Vilamoura w regionie Algarve, a także w Parku Serralves w Porto.

Niezwykła długość życia drzew oliwnych wynika częściowo z ich zdolności do regeneracji. José Luís Louzada, badacz z UTAD, który opracował metodę datowania, wyjaśnił w rozmowie z Euronews, że nawet bardzo stare części drzewa oliwnego mogą wytwarzać nowe pędy, co pozwala drzewu dalej rosnąć i wydawać owoce.

Ważną rolę w ich długowieczności odgrywa również zdolność do przystosowywania się do klimatu śródziemnomorskiego.

Starożytne drzewa oliwne w Portugalii występują szczególnie często na południe od rzeki Mondego, a fakt ich przetrwania oznacza, że niektóre z drzew stojących dziś rosły już tysiące lat przed powstaniem samego państwa portugalskiego.

Działalność UTAD wykroczyła również poza granice Portugalii – naukowcy zostali zaproszeni do datowania drzew oliwnych w Hiszpanii i Francji. Wiek jednego z drzew zbadanych na hiszpańskiej wyspie Minorka oszacowano na ponad 2 300 lat.