Jak donosi agencja ECO, rząd Portugalii oficjalnie złożył we wtorek, 21 lipca, w Brukseli najnowszy wniosek o zmianę planu. Zmiany te zostały rzekomo zainicjowane przez Komisję Europejską, aby pomóc Portugalii w osiągnięciu celów określonych w planie i uniknięciu konieczności zwrotu środków unijnych przeznaczonych na projekty, w przypadku których istnieje ryzyko nieosiągnięcia uzgodnionych etapów realizacji.

Wniosek ten został również zarejestrowany na portalu internetowym Komisji Europejskiej poświęconym Instrumentowi Odbudowy i Odporności (RRF), flagowemu programowi inwestycyjnemu UE na okres po pandemii.

Przekierowanie inwestycji

Plan Odbudowy i Odporności przeszedł od momentu uruchomienia szereg zmian, aby uwzględnić zmieniające się harmonogramy realizacji, presję inflacyjną oraz potrzebę przekierowania inwestycji na projekty, których ukończenie w ściśle określonych terminach programu uznano za bardziej prawdopodobne.

W maju 2023 r. najbardziej znaczącą zmianą było zwiększenie przydziału dla Portugalii z 16,6 mld euro do 22,2 mld euro, wynikające z ponownego obliczenia dotacji unijnych, dodatkowego finansowania w ramach inicjatywy REPowerEU oraz decyzji Portugalii o szerszym wykorzystaniu komponentu pożyczkowego dostępnego w ramach tego instrumentu.

Zwiększenie środków spowodowało również znaczny wzrost zobowiązań Portugalii, podnosząc liczbę uzgodnionych reform, kamieni milowych i celów inwestycyjnych z 341 do 501, co stanowi jeden z największych zestawów zobowiązań wśród państw członkowskich Unii Europejskiej uczestniczących w Instrumentie Odbudowy i Odporności.

Według ECO z programu RRP wycofano od tego czasu kilka dużych projektów infrastrukturalnych ze względu na obawy, że nie uda się ich ukończyć przed upływem terminu finansowania przez UE. Należą do nich rozbudowa linii czerwonej i fioletowej metra w Lizbonie, nowy szpital Todos-os-Santos w Lizbonie, ujęcie wody w Pomarão, zakład odsalania wody w Algarve oraz zapora w Crato.

Rząd portugalski utrzymuje, że projekty te będą nadal realizowane przy wykorzystaniu alternatywnych źródeł finansowania, takich jak program „Portugalia 2030”, budżet państwa oraz środki z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI). Odpowiednie przepisy zostały już zatwierdzone w celu ułatwienia przenoszenia projektów między mechanizmami finansowania oraz zapobieżenia ryzyku podwójnego finansowania.

Jak donosi Expresso, w ciągu ostatniego roku Portugalia zintensyfikowała wysiłki mające na celu maksymalne wykorzystanie funduszy europejskich przed zakończeniem działania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Odporności w 2026 roku. Rząd wielokrotnie podkreślał, że zmiana planu ma na celu zabezpieczenie inwestycji, a nie ich ograniczenie, umożliwiając kontynuację opóźnionych projektów w ramach innych unijnych lub krajowych programów finansowania.

Projekty reform

Portugalia otrzymała już kilka transz środków z Brukseli po pomyślnym osiągnięciu kolejnych etapów reform i inwestycji.

W maju 2026 r. kraj złożył dziewiąty wniosek o wypłatę środków o wartości około 2,3 mld euro, po zatwierdzeniu poprzedniej zmiany planu.

Ponadto Portugalia skorzystała również z Instrumentu Wsparcia Technicznego (TSI), w ramach którego Komisja Europejska wsparła 116 projektów reform obejmujących administrację publiczną, opiekę zdrowotną, edukację, edukację finansową, wydatki publiczne oraz transformację cyfrową. Według Komisji cyfryzacja pozostaje jednym z głównych priorytetów zarówno dla sektora publicznego, jak i prywatnego.

Najnowszy wniosek o zmianę zostanie teraz oceniony przez Komisję Europejską, która przed wyrażeniem zgody musi ustalić, czy proponowane zmiany są nadal zgodne z celami Instrumentu na rzecz Odbudowy i Odporności.