António José Seguro, president van Portugal, heeft de nieuwe immigratie- en asielwetgeving van het land afgekondigd, drie dagen nadat het Grondwettelijk Hof de omstreden bepalingen had goedgekeurd.

Deze wet wijzigt de regels inzake binnenkomst, verblijf, uitzetting en detentie van vreemdelingen, evenals de procedures voor het verlenen van asiel en internationale bescherming. Dit maakt deel uit van de Portugese uitvoering van het nieuwe migratie- en asielpact van de EU, dat op 12 juni 2026 werd ingevoerd.

Het besluit van Seguro op maandag 31 augustus volgde op een unanieme uitspraak van het Grondwettelijk Hof op vrijdag, waarin geen gronden werden gevonden om de elf bepalingen die ter toetsing waren voorgelegd, ongrondwettig te verklaren.

De president had die bepalingen eerder deze maand aan het hof voorgelegd, waarbij hij aangaf ernstige twijfels te hebben over de vraag of sommige maatregelen kinderen voldoende beschermden en of de beperkingen van de vrijheid van vreemdelingen evenredig waren.

Volgens het presidentschap heeft Seguro nu de interpretatie van het Hof aanvaard, die tevens richtlijnen biedt voor rechters en bestuursautoriteiten bij de toepassing van de nieuwe regels.

Zorgen over gezinnen

Een van de belangrijkste punten van zorg waren delen van de wetgeving die betrekking hebben op buitenlandse ouders met kinderen met de Portugese nationaliteit.

Volgens de nieuwe regels kan een buitenlander die de zorg heeft voor een minderjarige met de Portugese nationaliteit, onder bepaalde omstandigheden worden onderworpen aan gedwongen verwijdering of uitzetting.

Het Grondwettelijk Hof benadrukte echter dat dit niet automatisch mag gebeuren, aangezien de autoriteiten de omstandigheden van elk individueel geval moeten beoordelen, met inbegrip van het belang van het kind en de eenheid van het gezinsleven.

Deze nieuwe wetgeving wijzigt ook de bestaande bescherming tegen uitzetting, waarbij de relevante drempel is vastgesteld op vijf jaar verblijf, wat betekent dat in Portugal geboren kinderen jonger dan vijf jaar niet langer automatisch onder de vroegere bescherming vallen.

Het Hof oordeelde dat de drempel van vijf jaar niet kennelijk willekeurig is, en verwees daarbij naar vergelijkbare begrippen in het EU-recht en de wetgeving van andere landen, waaronder Spanje.

Regels inzake detentie

Een ander belangrijk punt van zorg dat Seguro aan de orde stelde, betrof de mogelijkheid om kinderen die internationale bescherming zoeken in hechtenis te nemen.

Deze nieuwe wet bepaalt dat detentie van minderjarigen in de regel verboden is, maar dat deze in uitzonderlijke omstandigheden en alleen als laatste redmiddel kan worden overwogen, nadat minder restrictieve alternatieven zijn beoordeeld.

Bovendien verlengt de wetgeving ook de maximale periode waarvoor sommige vreemdelingen in tijdelijke detentiecentra kunnen worden vastgehouden terwijl de uitzettingsprocedure loopt.

De standaardperiode bedraagt 180 dagen, maar deze kan met nog eens 180 dagen worden verlengd in gevallen waarin sprake is van een gebrek aan medewerking of vertragingen bij het verkrijgen van de benodigde documentatie uit derde landen. In de praktijk kan de maximale periode dus oplopen tot 360 dagen.

Hervormingen op het gebied van migratie

Op 17 juli werd de wetgeving goedgekeurd door het parlement, waarbij de PSD, de CDS en Iniciativa Liberal voor stemden, Chega zich onthield en de linkse partijen tegen stemden.

Seguro heeft vervolgens delen van de wetgeving ter preventieve toetsing naar het Grondwettelijk Hof gestuurd, alvorens te beslissen of hij deze zou afkondigen.

Op 28 augustus verklaarde het Grondwettelijk Hof alle elf onderzochte bepalingen grondwettelijk, waarbij kwesties aan de orde kwamen variërend van de uitzetting van buitenlandse ouders van Portugese kinderen en de behandeling van in Portugal geboren kinderen tot detentie, terugkeerprocedures aan de grens en de bescherming van vluchtelingen.

Na die uitspraak ging Seguro maandag over tot afkondiging.

De president zei dat de hervormingen wenselijk waren, maar benadrukte dat wijzigingen in het immigratie- en asielbeleid moeten worden doorgevoerd met rechtszekerheid en in overeenstemming met de Portugese grondwet en de internationale verplichtingen van het land.